Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 59 - Sayı 3 (Eylül 2020)
PATLATMA KAYNAKLI PARÇALANMA MODELLERİNİN BİR KUMTAŞI OCAĞINDA İNCELENMESİ
DOI 10.30797/madencilik.792386 Türker Hüdaverdi, Özge Akyıldız
Parçalanma modelleri bir kumtaşı ocağında basamak patlatması operasyonları için incelenmiştir. Patlatma kaynaklı parçalanmanın değerlendirilmesi amacıyla farklı bakış açıları ortaya konmuştur. Her atım için boyut dağılım eğrileri çizilmiştir. KuzRam modelinin başarılı sonuçlar verdiği görülmüştür. KCO modeli özellikle ince boyutlu malzemenin tahmininde başarılıdır. Modellerin yetkinliği ince, orta ve iri boyutlu malzeme miktarının tahmini açısından detaylı bir şekilde incelenmiştir. Chung ve Katsabanis modeli pratik olarak uygulanmış ve ocak için bir modifikasyon önerilmiştir. Modellerin validasyonu için on farklı hata ölçütü kullanılmıştır. Simetrik hata ve ölçekli hata ölçütlerinin parçalanmanın değerlendirilmesi amacıyla kullanılabilirliği incelenmiştir. KuzRam modeli ortalama parça boyutunu üç santimetrenin altında bir hata ile tahmin edebilmektedir. Modifiye edilmiş Chung ve Katsabanis modeli de başarılı sonuçlar vermiştir
BİR TÜNELDE PORTAL VE TÜNEL STABİLİTESİ İLİŞKİSİ (ANKARA-SİVAS YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU PROJESİ, T3 TÜNELİ)
DOI 10.30797/madencilik.792389 Ebu Bekir Aygar, Candan Gökçeoğlu
Son yıllarda hızlı bir gelişim gösteren ulaşım ağı projeleri kapsamında inşa edilen tünellerin en çok karşılaşılan sorunlarından biri portal şevlerinin duraylılığıdır. Portal şevlerinde meydana gelen yenilmeler zaman zaman tünelde de duraylılık problemlerine sebep olmakta ve sorunu büyütmektedir. Bu çalışma kapsamında, buna tipik bir örnek olan Ankara-Sivas Yüksek Hızlı Tren projesi kapsamında inşa edilen T3 Tünelinde meydana gelen yenilme incelenmektedir. Tünel kazısı devam ederken, çıkış portal kesimi şevlerinde çatlaklar meydana gelmiş ve aynı zaman da tünel gövdesinde de göçük meydana gelmiştir. Bu çalışma kapsamında hem göçen kesimin güvenle tekrar kazılması için sayısal analizler ile önerilen yeni destek sistemleri değerlendirilmekte, hem de portal kesiminde şev duraylılığının sağlanması için gerekli analizlerin yapılması ve sonuçların performansı tartışılmaktadır. Buna ek olarak, çalışmada genel olarak tünel portal kazısı ile tünel içi tahkimat sistemlerinin etkileşimi tanımlanarak, bu tür tünel çalışmaları için bir prosedür önerilmektedir.
HAMMADDE VE KLİNKER ÖĞÜTÜLEBİLİRLİKLERİNİN ÇİMENTO ÜRETİMİNDE ENERJİ TÜKETİMİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI
DOI 10.30797/madencilik.792392 Abdul Vahap Korkmaz
Bu çalışmada kalker, mermer artığı, kil taşı, tras, alçı taşı ve klinker üzerinde Hardgrove ve Bond öğütülebilirlik testleri yürütülmüştür. İki farklı tesise ait klinker örnekleri üzerinde 35 ve 45 dakika öğütme süresi sonunda klinkerlerin incelik değerleri karşılaştırılmıştır. Endüstriyel ölçekte farklı tesislere ait özdeş iki değirmende Cem I 42,5 R ve Cem IV/B 32 R çimentoları öğütülerek 32 μm, 45 μm ve 90 μm elek üstü değerleri karşılaştırılmıştır. Endüstriyel değirmenlerde farklı tip çimento üretimleri için birim enerji tüketimleri hesaplanarak kıyaslanmıştır. Hammaddelerin öğütülebilirlik farkları, çimento üretiminde harcanan enerji miktarları deneysel ve endüstriyel testlerle ortaya konulmuştur. En kolay öğütülen malzemenin kil taşı, en zor ise klinker olduğu görülmüştür. HGI ve Bond testleri sonucunda öğütülmesi kolay malzemeler ile endüstriyel ölçekte çimento üretilmek istenildiğinde, öğütülmesi zor olan klinkere ikame olarak tras, kalker ve mermer artığı kullanılarak üretilen katkılı çimentoların öğütme enerjisi ihtiyaçlarının Cem I Portland çimentosundan daha az olduğu ve daha kolay öğütülebildikleri teyit edilmiştir.
TRİBOELEKTROSTATİK AYIRMA İLE İNCE BOYDA KÖMÜR ZENGİNLEŞTİRİLMESİNİN İNCELENMESİ
DOI 10.30797/madencilik.792395 Ergin Gülcan, T. Onur Dizdar, Gizem Kocausta, Özcan Y. Gülsoy
Bu çalışma kapsamında bir triboelektrik ayrım düzeneği tasarımı ve bu düzeneğin ülkemizdeki belli başlı kömür cevherlerinin ince boyda zenginleştirilmesinde kullanımı incelenmiştir. Deneysel çalışmalarda kullanılmak üzere Tunçbilek ve Soma bölgelerinde konumlanmış, işletmesi devam eden dört farklı lavvardan kömür numuneleri temin edilmiştir. Deneysel çalışmalarda kullanılmak üzere Hacettepe Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü’nde geliştirilen triboelektrostatik ayrım düzeneği 35 kV’a kadar statik yük üretebilmektedir. Gerekli statik yükün sürtünme ile sağlanmasına ilişkin öncül testleri takiben kömür numuneleri ile zenginleştirme işlemleri gerçekleştirilmiştir. İki ayrı bölgeden temin edilen dört farklı kömür numunesi ile gerçekleştirilen deneysel çalışmalar sonucunda, triboelektrostatik ayrım ile kömürün yapısına bağlı olarak ince tane boylarında %50’leri aşan kül uzaklaştırma verimleri elde edilebildiği görülmüştür.
ATIK ELEK ALTI POMZA MALZEMESİNİN KİLLİ ZEMİN ORTAMLARINDA MÜHENDİSLİK KARAKTERİSTİKLERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
DOI 10.30797/madencilik.792401 Murat Kalkan, Can Erenson
Gelişen ülkeler veya şehirlerde artan nüfus ve yapılaşma ile birlikte inşaat sektörünün temel yapı taşı durumunda olan agregaya ihtiyaç artmaktadır. Yapıların ihtiyacını karşılamak amacı ile yerleşim yerlerine yakın taş ocakları açılmakta ve ocaklardan elde edilen malzemeler her ne kadar inşaat sektöründe büyük oranda kullanılabilse de; arta kalan ince taneli malzeme atık olarak beklemektedir. Bu çalışmada, Aksaray ili çevresinde yer alan pomza taş ocağından atık olarak elde edilen ürünlerin, Avanos (Nevşehir) yöresi killeri ile çeşitli oranlarda karıştırılarak zemin özelliklerine olan etkisi araştırılmıştır. Kil numunesinin, ince taneli atık pomza malzemesi ile belirli oranlarda karışımından yapılan koni batma likit limit deneyi ve modifiye proktor deneyi sonucunda kil numunesi içerisindeki atık pomza miktarı arttıkça likit limit değeri ve maksimum kuru birim hacim ağırlığı azalmakta, optimum su içeriği artmaktadır.
KOSOVA FERZOVİK BELEDİYESİ’NİN BİRKAÇ KIRSAL ALANINDA İÇME SUYU KALİTESİNİN BELİRLENMESİ
DOI 10.30797/madencilik.792404 Sadija Kadriu, Milaim Sadiku, Mensur Kelmendi, Donika Ibishi
Ferzovik belediyesinin Dremjak, Talinoc i Muhaxherve, Softaj, Gërlicë ve Varosh köylerindeki yer altı sularının farklı yönde kirletildiğine dair edinilen şüpheler, ilgili köylerde yaşayan sakinlerin içme suyunu sağladıkları su kuyularının ampirik olarak kalitelerinin belirlenmesi amacıyla araştırılmasını motive etmiştir. İçme suyunun insanların yaşaması için temel unsur olduğu düşünüldüğünde, tüketimden önce test edilmesi gereklidir, bu nedenle bu yeraltı suyu bu araştırmanın odak noktasıdır. Örnekler, yeraltı sularının toplandığı pompa istasyonlarından alınmıştır. Su, organoleptik, fizikokimyasal ve mikrobiyolojik parametreler açısından test edilmiş ve analiz sırasında klasik analitik ve enstrümantal yöntemler uygulanmıştır. Analiz sonuçları, insan tarafından tüketilen su kalitesinin standart değerleri baz alınarak Kosova’nın 16/2012 No’lu İdari Yönergesi ve AB’nin 98/83 No’lu Talimatı’yla karşılaştırılmıştır. Her ikisi de Dünya Sağlık Örgütü’nün içme suyu kalitesinin standartlarıyla uyumludur. İlgili beş köyde yer altı sularının ağır metallerle (Fe, Pb, Mn, Cd ve Ni) kirletilmiş olduğu belirlenmiştir. Bölgenin yeraltı haritasına dayanarak analiz için alınmış su örnekleri, yer altı tabakalarının belli ölçüde metalleri içerdiğini göstermektedir. Dolayısıyla, bu tür metallerin sularda bulunması jeolojik kirlilikten kaynaklanmaktadır. Halbuki, diğer organoleptik, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik parametreler referans değerleriyle uyumludur.